Wel zie ik praktische aanknopingspunten voor leiderschap in Emerging churches:
- er moet veiligheid worden gecreëerd. Een groep kan niet zomaar alles gaan roepen, omdat bepaalde extreme standpunten of slechte communicatie de veilige ruimte kunnen verkleinen. Je moet het oneens kunnen zijn.
- er moet initiatief worden genomen en er moet kwaliteit van volgerschap zijn. Kritisch, maar ook participerend als het initiatief goed is.
- er moet interpretatie zijn: het verhaal van God vraagt om buitengewoon veel creatief vermogen. Als het in de bijbel staat wil dat nog niet zeggen dat het “woord voor vandaag” is. Profetische en onderwijs gaven komen hier om de hoek kijken.
- omdat er een veelheid aan interpretatie is, moet er geoefend worden in interpreteren. EC onderwijs zal dus moet weten waar de kaders voor interpretatie liggen.

Een goed voorbeeld vind ik Andrew Perriman’s Open Source Theology site.

Een paar voorbeelden. Een vriend van mij liep toen hij 19 was stage voor zijn studie GPW, en werd door 60-plussers met “u” aangesproken. Waarom? Omdat hij studeerde voor “een ambt”. Een andere theologiestudent drinkt graag erg veel bier, maar gaat daarmee stoppen als hij stage gaat lopen en mensen pastoraal gaat begeleiden, “want dan kan dat niet meer”. En nu blijkbaar wel? Ik vind het een bak onzin.

Desalniettemin denk ik dat in een sociale groep bepaalde mensen een centrale rol moeten spelen om dingen in beweging te brengen, visie te vormen en te verspreiden, enzovoorts. Ik denk dat we daarvoor het beste jargon kunnen gebruiken uit de hedendaagse cultuur, zoals kernteam en coördinator. Ik zie leiderschap als een werkwoord, een functie die iemand vervult, en die bij een andere gelegenheid door een ander kan worden vervuld. Een geestelijk leider mag in mijn ogen nooit een “geestelijk tegenover” zijn, maar een “geestelijk voorganger” (iemand die het voorbeeld geeft, die navolgenswaardig is) en een fundamentenlegger (iemand die ideeën spuit, initiatieven neemt, het smerige werk doet). We maken in mijn ogen nog veel te veel scheiding tussen “leek” en “geestelijke”, en veel te weinig werk van het “priesterschap van alle gelovigen”.

Ik kan me erg vinden in de woorden van Daniel, en vind het niet echt een traditionele invulling. Geen vroom geblaat over ambten, maar erop gericht zijn om mensen te vormen tot discipelen en priesters, en daar een goed functionerende structuur voor zoeken. Ik kan me ook erg goed vinden in het artikel “De ambtsleer knelt” in de nieuwste CV Koers (oktober 2008), het verwoordt heel goed vragen en moeiten die ook in mijn hart leven.

- Omdat veel EC feitelijk “verhaal gestuurde gemeenschappen zijn”, (het verhaal van Koninkrijk en Jezus). Zijn het ook interpreterende gemeenschappen. Dit betekent oa dat iedereen particitpeert. Het “visie-leider-volger” model is maar ten dele van toepassing. Het is veel meer een model van “verhaal-gemeenschap” met binnen de gemeenschap rollen. Een leider is dan eerder coördinerend: ieder lid als geschapen naar gods beeld ruimte gevend. Het verhaal ligt dus in sterke mate buiten de gemeenschap en wordt geïnterpreteerd door de gemeenschap.

- er is veel ruimte voor mysterie/diversiteit, de claim is zelfs dat “het verhaal” niet rond te krijgen is, zeker modelmatige/rationele zin niet. Dan wordt het ook heel lastig om te zeggen “zo zit het! en zo doen we het dus!” Leiderschap wordt opeens heel anders in zo’n setting.

- Een in dit kader niet nadrukkelijk geuite gedachte is dat een gemeenschap niet groot hoeft te worden. “visie-leider-volger” gaat uit van sturing en dan groei. “verhaal-community” gaat uit van participatie in het Koninkrijk. Groei is geen betrouwbare indicator van het Koninkrijk (denk ik).

- Achter de kleine community zit dan weer een “netwerk van gemeenschappen” die de heilige katholieke gemeenschap vormen van het Koninkrijk.

Wederom boeiend jullie bijdragen te lezen, dank!
Gistermiddag hadden we op de Christelijke Hogeschool Ede (waar ik werk) een studiedag over ‘Ambt in beweging’. Hierin werd leiderschap voor een belangrijk deel gekoppeld aan ‘ambt’ (ook door evangelischen trouwens). Dat hoor ik jullie niet zo zeggen. Hoe denken jullie eigenlijk over ambten, speelt dit nog een rol in je denken, en zo ja, hoe precies? Of misschien het woord zelf niet, maar wel dat wat ermee wordt aangeduid – nl. dat binnen het algemeen priesterschap der gelovigen sommigen worden geroepen en aangesteld voor een bijzondere dienst die meestal een vorm van geestelijk leiderschap – en daarmee ook een vorm van een geestelijk ‘tegenover’ zijn – met zich mee brengt.

Nou, ik zie wel of je hier ook nog op wilt reageren.
De achtergrond van mijn vraag is eigenlijk een verkenning van de – wat ik noem – praktische ecclesiologie binnen emerging churches, en daar hoor iets als ‘ambtsleer’ (of hoe je dit ook wilt noemen), bij.

(Ik hoop mijn voorstel in december in te dienen bij Ruard Ganzevoort, Vrije Universiteit. Als het wordt goedgekeurd, gaat Sake Stoppels waarschijnlijk mede begeleiden.)

Bij wie ga je proberen het onderzoeksvoorstel in te dienen? Ben benieuwd.

Ad 2. Ik ben derdejaars theologie in Utrecht, en tot nu toe heb ik bar weinig geleerd waar ik iets aan heb als leider. Nu zijn Amsterdam, Ede en Apeldoorn weer drie andere verhalen, dus daar kan ik niet zoveel over zeggen. Wel kan ik zeggen dat ik het een slechte zaak vind hoe de kerk de opleiding van leiders heeft gedelegeerd aan professionele instituten.

Een goede kerk is als Ajax, en moet het hebben van zijn eigen jeugdopleiding ^_^ Bijvoorbeeld bij Navigators kom je binnen als “sjaars”, en wordt er gekeken naar hoe betrokken mensen zijn en wat voor potentie ze hebben. Van daaruit worden ze gevraagd en getraind als kringleider of nestor (leider van dispuut/kringhuis van 25 mensen), en/of voor allerlei praktische commissies en/of voor het bestuur. In een paar jaar tijd kun je een traject doorlopen waarin je je eigen vaardigheden en geestelijk leven ontwikkeld. Enkelen worden gevraagd om fulltime voor Navigators te gaan werken, of diegene nu theoloog, jurist of juf is van opleiding.

Wat er volgens mij dus nodig is om mensen op te leiden zijn kerken die mensen ruimte geven om aan de slag te gaan, hen coachen, vormen, onderwijzen en stap voor stap laten ontwikkelen. Academische theologie is dus helemaal niet nodig om leiding te geven, eerder een sterke relatie met Jezus (go Daniel!) en goede Bijbelkennis.

Het idee van een theoloog als coach vind ik erg goed. Ook al kan iedereen leiderschap tonen, er zijn veel theologische issues waar we voor staan en het is handig om theologen aan boord te hebben die kaders scheppen, discussies voeren en leiden. Zo’n coach zou verbonden kunnen zijn aan meerdere gemeenschappen en netwerken, of freelance kunnen werken. Ik weet niet of het idee uitvoerbaar is, en hoe je zo’n coach kunt opleiden… maar het lijkt me een leuk idee!