Moet wereldverbetering onze focus zijn?
Onze Amerikaanse vrienden Brian McLaren en Shane Claiborne zijn vanuit hun liefde voor Jezus sterk betrokken bij mensen in achterstandssituaties. Daarbij kan de indruk ontstaan dat wereldverbetering één van hun belangrijkste doelen is, denk bijvoorbeeld aan de titel van het symposium ‘Another world is possible’. (Of kijk hier of hier eens.)
Stefan Paas schreef onlangs een bijdrage die hier fundamentele vragen bij stelt. Die bijdrage is vooral gericht op christelijke institutionele organisaties, maar stelt ook vragen waar wij over na kunnen denken. Waarom zouden we eigenlijk de wereld willen veranderen? Waar halen we de gedachte vandaan dat we dat zouden kunnen? Paas schrijft:
“Het is een typisch moderne gedachte: ‘de wereld veranderen’. Als ik Augustinus lees kom ik die gedachte niet tegen. Daar is de wereld vooral decor voor de pelgrimsreis van de christengemeenschap. De wereld waarin we leven, dat is een plaats waarop wij niet zoveel invloed hebben, een wereld waarin kwade machten huizen, waarin God ondoorgrondelijk zijn gang gaat, waar voortdurend machthebbers ons vervolgen. In die wereld moeten we leven en daarom hebben christenen ook gedeelde belangen met niet-gelovigen: aardse vrede, bescherming van eigendommen, bestraffing van misdaden. Maar dan houdt het al heel snel op. Dat christenen een taak zouden hebben de wereld te veranderen, daarover lees ik niets.”
Paas ziet het streven naar wereldverbetering als een typisch modern ideaal. Daarmee is het niet noodzakelijk fout, maar wel een tikje naïef. Hij meldt daarbij:
“Veel evangelicalen in de school van Newbigin hebben het gekoppeld aan zijn nadruk op de ‘tegencultuur’ die christenen moeten vormen. Daarop is veel kritiek gekomen in de missiologie: we kunnen niet net doen alsof christenen een geheel ‘eigen’ cultuur vormen die tegenover de ‘wereld’ zou staan. De wereld verandert ons net zo goed. Wij zijn deels ook producten van de Verlichting. En in onze westerse cultuur komen we veel vrijzwevende christelijke elementen tegen, die we volgens mij niet hoeven te veranderen.”
In de bijlage vind je het uitgebreide artikel (PDF). Wees uitgenodigd om hieronder verder te discussiëren over de rol van wereldverbetering in het christelijk geloof.
E-files, Opinie, Publicaties | 22 november 2009 | Martijn Vellekoop | Reacties: 9
Reacties
Natuurlijk is Augustinus niet het eind van alle tegenspraak. Maar Stefan heeft wel een punt. AWIP is een positieve boodschap die wat mij betreft hier en nu niet te realiseren is maar wel gezekerd is in de overwinning van Christus.
Ik zou AWIP dus ook escatologisch neerzetten. Ook mbt Newbigin heeft hij een punt, we kunnen ons niet van onze context losrukken. Volgens mij zou dat ook niet echt incarnationeel zijn.
Wat dan overblijft is “het kerven tekens van het Koninkrijk in de goorheid van onze wereld, tekens van hoop op het Koninkrijk” (J.A.K. Smith) En als je alle gein en glimlach bij Shane wegpoetst kom je in de praktijk daar op uit: Leven in de verlaten gebieden(Chris Hawe) van je eigen context is weinig meer dan dat.
Natuurlijk moet wereld-verbeteren niet je focus zijn. Ik geloof ook niet dat dat “de boodschap” primair is van Shane en Chris. Hun boodschap is primair de navolging van Christus. In hun gesprekken en (s)preken stellen ze vooral de vraag: “wat als de woorden van Jezus nu eens waar zijn?” en “Wat als we Zijn boodschap nu eens gaan uitvoeren?” Dat is wat Shane er toe gebracht heeft om zich uiteindelijk in een achterstandswijk te vestigen. Hij heeft zich daar ook niet gevestigd om de mensen daar te veranderen maar om een van hen te worden.
Als je de woorden van Jezus (bijvoorbeeld de bergrede) serieus gaat nemen en gaat toepassen in je leven dan verandert de wereld “automatisch”. Waarom? Omdat je zelf verandert en wel van binnenuit. Je moet dus niet beginnen bij het gevolg maar bij de oorzaak. We zouden ons de vraag moeten stellen of we net zover durven/willen gaan in de navolging van Christus als genoemde voorbeelden. Helaas vinden we weinig voorbeelden van mensen die we zouden kunnen navolgen omdat de meesten dood zijn. Ik ken Stefan Paas niet persoonlijk maar wellicht is hij iemand waarvan zijn studenten zullen zeggen: “dat is een moderne Franciscus, die wil ik navolgen”!
Wellicht kunnen we dus met een groep(je) mensen beginnen bij de werkelijke navolging van Christus. Niet langer praten hierover want er wordt al genoeg kapot geredeneerd en gediscussieerd maar samen achter Jezus aan. Zonder voorwaarden vooraf, zonder vangnet maar gewoon navolgen…wie doet er mee?
Volgens mij moet de focus in dit alles niet “wereldverbetering”, maar “God dienen” zijn. In het dienen van God en in de gehoorzaamheid aan Hem, wordt ons opgedragen om de schepping te onderhouden, ons te vermenigvuldigen en de aarde te vullen (dus een samenleving te vormen). Als in die dienst aan God blijkt dat die schepping en samenleving van God is afgeweken, zijn we volgens mij geroepen om dat aan de kaak te stellen (profetisch) en er iets aan te doen (praktisch). Wereldverbetering is dan niet gebaseerd op onszelf, maar op onze opdracht en relatie met God.
Beste Martijn
Volgens mij is je stukje niet helemaal ‘on topic’ Shane Claiborne en Brian McLaren zijn het erg eens met Stefan Paas of andersom.
Paas richt zijn pijlen juist naar het klassieke protestantisme met al haar politiek/sociale instituten en niet naar de neo-monastieke beweging.
Paas wil juist meer monastiek, meer ana-baptisme en meer “wereldmijding” in het beeld van christengemeentschap.
Desondanks is het een mooi stuk en zeer waard om te overdenken. Ik kom er nog op terug!
Zou jij nog eens naar de eerste alinea willen kijken, want Paas staat juist op 1 lijn met Claiborne.
@Martijn: ik verbaas me erover dat je Shane en Chris classificeert als wereldverbeteraars. Je hebt Jesus for President dan waarschijnlijk niet gelezen. Het gaat om navolging, als de vrucht enigszins wereldverbeterend is, dan is dat meegenomen maar nooit een doel op zich.
Paas meent terecht dat wereld verbeteren typisch modernistisch is, de wereld die voor Christus gewonnen moet worden.
Claiborne en Haw breken juist een lans om één te worden met de armen en kanslozen in de maatschappij. Niet in de eerste plaats om hun situatie te verbeteren maar om één van hen te worden.
Kortom: lees JFP en laat je verrassen. De laatste zin van Rick is me uit het hart gegrepen: “Wereldverbetering is dan niet gebaseerd op onszelf, maar op onze opdracht en relatie met God”. Prachtig!
volgens mij zijn Shane en Chris inderdaad niet persé bezig met wereldeverbeteren, en dat is m.i. ook niet een focus van de emerging church beweging in het algemeen.
belangrijker dan wereldverbetering is het vormen van alternatieve gemeenschappen waar de wetten van Gods Koninkrijk vorm krijgen. dat is in lijn met Jezus’ boodschap en manier van leven; het betekent juist niet teveel focus op het beïnvloeden van wereldse systemen (lees bv politiek). hoewel dat op zichzelf niet verkeerd is zal het nooit tot werkelijke verandering leiden, je kunt een systeem nl niet van binnenuit veranderen, het effect is dan eerder omgekeerd: je wordt er zelf door gecorrumpeerd…
overigens hoeven alternatieve gemeenschappen niet persé wereldvreemde of wereldmijdende gemeenschappen te zijn, en je kunt vanuit zo’n alternatieve gemeenschap ook prima een transformerende uitwerking op je omgeving hebben.
essentieel is m.i. wel het stichten van dergelijke gemeenschappen, in welke vorm dan ook, waar Jezus en de navolging van Hem centraal staat.
Beste mensen,
Gezien jullie reacties heb ik de eerste alinea van dit bericht te sterk aangezet. Ik heb het bericht daarom genuanceerd. Verder zou ik Shane er niet van willen betichten wereldverbetering belangrijker te vinden van Jezus.
Wel zie ik hier en daar grote agenda’s voor wereldverbetering doorsijpelen en suggereert het/ons woorgebruik dat ook wel (denk aan het symposium). Het leuke aan Paas’ bijdrage vind ik dat hij wereldverbetering weet te relativeren door het wereldbeeld van de middeleeuwen dichterbij te halen. En dat dat niet eens betekent dat Jezus uit het centrum verdwijnt.
Naar mijn mening de echte wereld veranderaars hebben nooit van te voren gekozen om de wereld te veranderen. Ze hebben niet een eraan gedacht. Nee!
De echte wereld veranderaars zijn mensen die de onrecht niet kunnen zien. Ze kunnen niet rustig blijven. Ze kunnen niet zien dat een ander lijd.
Een wereld veranderaar denkt zelden dat hij/zij geroepen is om wereld te verbeteren. Nee! Een wereldveranderaar doet gewoon haar / zijn plicht, en dat is “Mens Zijn”. Een mens naar Gods hart, een mens naar Gods liefde.
Meeste wereld veranderaar hebben bijna nooit aan wereld in zijn geheel gedacht, ze hebben meer gehandeld in termen van individu, naasten liefde, in termen van “help een van ellende, en dat is een wereld op zich”.
Deze mensen hebben de titel “wereldveranderaar” pas gekregen, nadat ze niet meer waren. Anderen hebben hun als wereld veranderaars gezien.
Voor een wereldveranderaar de grens tussen een gehele wereld en een mens is zeer klein.
Voor een wereldveranderaar een geheel mooie wereld begin om de hoek van de straat… nu…
Samuel Lee
De wereld ten tijde van de apostelen veranderde niet door hen, maar door het evangelie uit te leven: genezing brengen als kerk zijnde.




Schrijf een reactie