Voor dummies
Voor mensen die niet bekend zijn met de begrippen emerging church, postchristendom en postmodernisme, geven we hier een korte introductie.
Jongeren betrekken bij kerken
Begin jaren ’90 realiseerde een aantal jeugdleiders uit Engeland en de Verenigde Staten zich dat het nauwelijks meer lukte om tieners, twintigers en dertigers te betrekken bij bestaande kerken. Vaak hadden deze jonge leiders al allerlei wegen bewandeld om een omslag teweeg te brengen: van jeugddiensten tot laagdrempelige diensten voor zoekers. Ze raakten met elkaar in gesprek hierover. Daarbij realiseerden ze zich steeds meer dat maatschappelijke veranderingen zoveel impact hadden, dat oude manieren van kerk zijn grondig herzien moesten worden om buitenstaanders en jongeren nog een kans te geven aan te haken. Daarbij bleek dat een nieuwe laag make-up over bestaande kerkelijke activiteiten niet voldoende was.
In Nederland
Hoewel de Nederlandse geschiedenis er anders uitziet dan de Engelse of Amerikaanse, zijn er heel wat parallellen. De problemen die Nederlandse jonge leiders in de praktijk ervoeren, waren niet wezenlijk anders dan de problemen die internationaal speelden. In de afgelopen decennia zijn ook in Nederland jongeren massaal afgehaakt als het gaat om kerkbezoek. En ook hier zijn jonge leiders op zoek gegaan naar nieuwe manieren om mensen buiten de christelijke subcultuur te laten zien wie Jezus is.
De christelijke subcultuur? Ja. Veel actieve christenen leven in een subcultuur. Een apart stukje Nederland met eigen normen, eigen kranten, scholen, omroepen, politieke partijen, dating sites, eigen campings, muziek, reisorganisaties, idolen en rituelen. Voor buitenstaanders vaak truttig of onbegrijpelijk, maar hierbinnen voelen veel christenen zich veilig. Een scala aan kerken en gemeentes vormt het hart ervan.
Voorbij de grenzen
Voorbij de grenzen van de christelijke subcultuur ontstaat iets nieuws. Missionaire pioniers beginnen nieuwe projecten, soms met en soms zonder instemming van de kerken. Het zijn projecten die zich richten op mensen die onbekend zijn met de christelijke subcultuur. Deze pioniers proberen het verhaal van Jezus voor te leven en te vertellen op nieuwe manieren. De verzamelterm voor missionaire projecten buiten de christelijke subcultuur is emerging churches. Vrij vertaald ‘opkomende kerken’.
Emerging church
Ondanks dat het gaat over nieuwe kerken, is emerging church geen nieuw kerkgenootschap. Je kunt emerging church zien als een netwerk. Dat netwerk bestaat uit mensen die anderen in ontmoeting met Jezus willen brengen en het Koninkrijk van God tastbaar willen maken. Omdat veel mensen ervan overtuigd zijn dat de kerk daarin een cruciale rol speelt, discussiëren ze vooral over nieuwe manieren van kerk zijn.
Je kunt emerging church ook zien als een gesprek, een internationaal gesprek dat steeds weer bij andere onderwerpen stilstaat. Via weblogs, boeken en filmpjes delen mensen nieuwe ideeën rond kerk zijn en Jezus; daarover wordt dan druk gediscussieerd op diezelfde weblogs en op conferenties. Opvallend is dat het gesprek dwars door kerkmuren heen gevoerd wordt. Een in nagenoeg alle gespreken krijgen twee grote maatschappelijke ontwikkelingen een prominente plaats: de opkomst van het postmodernisme en de marginalisatie van kerken. Daarover later meer.
Er is geen centrale organisatie die alles rond emerging church aanstuurt. Niemand is ‘de baas’, al zijn er wel internationale opinieleiders.
Rammelen aan de status quo
Voor de meeste Nederlanders bestaan emerging churches uit een beetje een typische groep mensen, die betrokken zijn op de maatschappij en verhalen vertellen over Jezus. Voor de christelijke subcultuur zijn emerging churches vaak ongrijpbaar. Soms te radicaal en soms weer niet radicaal genoeg. Ze stellen nogal kritische vragen, ze zijn uitdagend en rammelen aan de status quo van kerken en van christenen.
Meer informatie
Het verhaal van de emerging churches in Nederland is eigenlijk te dynamisch en te complex om in het kort te vertellen. Een uitgebreidere toelichting vind je in het boek ‘Ploeteren & Pionieren‘. Kijk daarnaast ook in het menu van deze site onder het kopje ‘Bronnen’. Daarnaast kun je verder lezen over post-christendom en postmodernisme.